ROZWÓJ MOWY

baby-21167_1280

ROZWÓJ MOWY DZIECKA.

Zdolność porozumiewania się przy użyciu mowy stanowi podstawę porozumiewania się międzyludzkiego.

To jest nasz świat. Świat osób porozumiewających się prawidłowo, według ustalonych norm.

Należy jednak zwrócić uwagę na osoby, które z różnych powodów mają utrudnioną komunikację językową z otoczeniem.

Do trzeciego roku życia, mały człowiek powinien wymawiać pojedyncze słowa oraz proste zdania. Jeśli do tego czasu, proces ten nie nastąpi należy podejrzewać wystąpienie opóźnionego rozwoju mowy.

Czynnikami predysponującymi do wystąpienia opóźnionego rozwoju mowy są:

  • czynniki wewnątrzpochodne, do których zaliczyć możemy dziedziczenie oraz wychowywanie dziecka w środowisku osób głuchych bądź niedosłyszących,
  • czynniki zewnątrzpochodne, a wśród nich: choroby wieku wczesnodziecięcego. W przypadku zaistnienia bariery słuchowej, mowa dziecka nie rozwija się prawidłowo.

Prawidłowo funkcjonujący narząd słuchu należy do podstawowych czynników wpływających na prawidłowy rozwój mowy. Przy jego pomocy dziecko uczy się naśladowania dźwięków otoczenia, kontroluje fonację i rozwija prawidłową artykulację.

W przypadku zaistnienia bariery słuchowej, mowa dziecka nie rozwija się prawidłowo. Wymowa dziecka niedosłyszącego zależy od typu niedosłuchu.

W przypadku niedosłuchu typu przewodowego upośledzone jest odbieranie głosek: a, o, u, r, p, b, m, n, co za tym idzie są one nieprawidłowo wymawiane.

Przy niedosłuchu typu percepcyjnego najgorzej słyszalne są głoski szczelinowe i zwartoszczelinowe. W mowie dziecka słyszalne są charakterystyczne odchylenia: słaba ruchomość narządów mowy, nosowanie otwarte, mowa monotonna, mylenie samogłosek, bezwiedne fonacje.

Niezmiernie ważnym czynnikiem wpływającym na prawidłowy rozwój mowy jest rozwój intelektualny. Nauczenie się samodzielnego mówienia to umiejętność, która przysparza dzieciom, z deficytami rozwojowymi, najwięcej trudności. Rozwój mowy u tych dzieci jest z reguły opóźniony.

Największym błędem rodziców jest zbyt długie bierne czekanie na samorzutne pojawienie się mowy u dziecka… Okresem największej gotowości do uczenia się mowy jest wiek od 0-3 lat.

Rozwój mowy jest związany z przebiegiem i poziomem rozwoju ruchowego.

MÓZGOWE PORAŻENIE DZIECIĘCE.

Wśród ok. 70% dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym charakteryzuje się różnym stopniem zaburzeń mowy. Niska sprawność motoryczna narządów artykulacyjnych powoduje, że dziecko nie potrafi wykonać ruchów niezbędnych do wypowiedzenia danej głoski (chociaż narządy artykulacyjne zbudowane są prawidłowo i słuch jest prawidłowy).

U dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym ograniczony jest wczesny trening mowy, w postaci głużenia. Powoduje to mniejsze możliwości osiągnięcia precyzji ruchów aparatu artykulacyjnego oraz ograniczenie gaworzenia. Gaworzenie jest naśladowaniem głosów otoczenia, ale także swojego głosu, próbą powtarzania i produkcji wcześniej usłyszanych i wytworzonych. Słuchowe przygotowanie mowy, czyli słuch fonetyczny, będący możliwością rozpoznawania dźwięków mowy oraz analizy i syntezy wyrazów, jest niewystarczające. Sprawia to, że u dzieci z porażeniem mózgowym występują zaburzenia mowy polegające na niemożności odróżniania głosek, co w dalszym etapie utrudnia czytanie i pisanie.

Zaburzenia analizatora ruchowego u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym mogą budzić podejrzenia już od pierwszych dni życia. Objawiają się trudnościami w ssaniu i połykaniu, odrzucaniu smoczka, kłopotami z gryzieniem, żuciem, piciem z kubka, ślinieniem się.

Ćwiczenia logopedyczne w takich wypadkach obejmują dwa duże obszary oddziaływań:

  • usprawnienie aparatu artykulacyjnego, tak aby zapewnić możliwości posługiwania się mową, jako elementem komunikacji społecznej,
  • stymulację rozwoju mowy poprzez uczenie dziecka systemu porozumiewania się językowo-słownego.

ĆWICZENIA MOTORYKI NARZĄDU MOWY NALEŻY WPROWADZAĆ JAK NAJWCZEŚNIEJ.

Musimy dziecku zapewnić prawidłowe ssanie i połykanie, a w dalszym rozwoju żucie, gryzienie, zapobieganie ślinieniu się itd.

Odpowiedzialność za ten pierwszy etap spoczywa na rodzicach, którzy mogą wskazane przez logopedę ćwiczenia włączyć do codziennego rozkładu dnia.

Pracę z małym dzieckiem (ze względu na brak możliwości wykorzystania naśladownictwa) rozpoczynamy od ćwiczeń biernych, wykonujemy niezależnie od woli i udziału dziecka. Należą do nich masaże dostępnych części aparatu artykulacyjnego: policzków, żuchwy, okolic przełyku, warg, języka, dziąseł, podniebienia twardego i miękkiego. Masaże są nieprzyjemne i dziecko broni się przed nimi. Pierwsze symptomy obrony możemy zauważyć już w wieku 5 miesięcy. Trzeba je niestety wprowadzić bardzo wcześnie, tak, aby dziecko nauczyło się je rozpoznawać jako naturalne, co daje w efekcie lepsze wyniki terapii.

Kolejnym etapem są ćwiczenia oddechowe i czynne, podczas których dziecko naśladuje rodzica bądź wykonuje jego polecenia.

Zdarzyć się może, iż pomimo wysiłków włożonych w systematyczne usprawnianie logopedyczne dziecka, mowa nie rozwija się. Ważne jest wtedy podjęcie decyzji i wprowadzenie alternatywnego systemu porozumiewania się.

Bez względu na poziom rozwoju dziecka istotne jest, aby objęto je jak najwcześniej opieką logopedyczną.

Advertisements